Γιατί πρέπει να κοιμάσαι χωρίς μαξιλάρι

Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο τρόπος που κοιμάσαι—και ειδικά η χρήση μαξιλαριού— μπορεί να επηρεάζει την πίεση μέσα στο μάτι. Σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και μικρές αλλαγές στη στάση του ύπνου ενδέχεται να έχουν σημασία για παθήσεις όπως το γλαύκωμα.

Το γλαύκωμα αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες μη αναστρέψιμης τύφλωσης παγκοσμίως και σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση. Οι ερευνητές εξηγούν ότι η πίεση αυτή μπορεί να βλάψει σταδιακά το οπτικό νεύρο. Στο επίκεντρο της νέας μελέτης βρίσκεται η ιδέα ότι η στάση του σώματος κατά τον ύπνο επηρεάζει αυτή την πίεση περισσότερο απ’ όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η χρήση πολλών μαξιλαριών αλλάζει τη γωνία του λαιμού και του κεφαλιού. Αυτή η αλλαγή μπορεί να ασκεί πίεση στις σφαγίτιδες φλέβες, επηρεάζοντας την κυκλοφορία του αίματος και τη φυσιολογική αποχέτευση υγρών από το μάτι. Το υγρό αυτό, που ονομάζεται υδατοειδές υγρό, είναι κρίσιμο για τη ρύθμιση της πίεσης και τη σωστή λειτουργία του οφθαλμού.

Η ενδοφθάλμια πίεση δεν παραμένει σταθερή μέσα στη μέρα. Είναι γνωστό ότι αυξάνεται όταν κάποιος περνά από την καθιστή στην ξαπλωμένη θέση, κάτι που κάνει τον ύπνο μια ιδιαίτερα «ευαίσθητη» περίοδο για το μάτι. Αυτός ήταν και ο λόγος που οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν η θέση του κεφαλιού μπορεί να επιδεινώνει ή να μειώνει αυτές τις μεταβολές.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Στη μελέτη συμμετείχαν 144 άτομα με γλαύκωμα, διαφορετικών ηλικιών και τύπων της νόσου. Οι ερευνητές κατέγραψαν λεπτομερή ιατρικά δεδομένα και πραγματοποίησαν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις της ενδοφθάλμιας πίεσης μέσα σε 24 ώρες, τόσο σε καθιστή όσο και σε ξαπλωμένη θέση. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν ενώ χρησιμοποιούσαν δύο μαξιλάρια, που ανύψωναν το κεφάλι σε γωνία περίπου 20° έως 35°.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε περίπου δύο στους τρεις συμμετέχοντες η πίεση στο μάτι αυξήθηκε όταν το κεφάλι ήταν ανυψωμένο με μαξιλάρια, σε σύγκριση με την επίπεδη θέση. Η μέση αύξηση ήταν μικρή, αλλά στατιστικά σημαντική, περίπου 1,6 mmHg. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν μεγαλύτερες διακυμάνσεις της πίεσης κατά τη διάρκεια του 24ώρου.

Μείωση της ροής του αίματος

Ενδιαφέρον έχει και το εύρημα ότι η λεγόμενη οφθαλμική αιμάτωση —δηλαδή η ροή αίματος προς το μάτι— μειωνόταν όταν χρησιμοποιούνταν μαξιλάρια. Αυτό σημαίνει ότι, πέρα από την πίεση, μπορεί να επηρεάζεται και η παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς του οφθαλμού.

Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι οι νεότεροι συμμετέχοντες εμφάνιζαν μεγαλύτερες αυξήσεις στην πίεση σε σχέση με τους μεγαλύτερους, ενώ πιο έντονες μεταβολές καταγράφηκαν σε άτομα με συγκεκριμένο τύπο γλαυκώματος. Αυτό δείχνει ότι δεν αντιδρούν όλοι οι οργανισμοί με τον ίδιο τρόπο στη στάση ύπνου.

Για να διερευνήσουν τον μηχανισμό πίσω από τα ευρήματα, οι επιστήμονες εξέτασαν και μια μικρή ομάδα υγιών εθελοντών. Διαπίστωσαν ότι η ανύψωση του κεφαλιού με μαξιλάρια επηρέαζε τη διάμετρο των σφαγίτιδων φλεβών και την ταχύτητα της ροής του αίματος, ενισχύοντας την υπόθεση ότι η θέση του λαιμού παίζει ρόλο στην κυκλοφορία.

Πού καταλήγουν οι επιστήμονες

Από τα πορίσματα της έρευνας προκύπτει ότι η αποφυγή στάσεων που πιέζουν τις φλέβες του λαιμού μπορεί ενδεχομένως να βοηθήσει στη διαχείριση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Έως τώρα οι υπάρχουσες θεραπείες για το γλαύκωμα επικεντρώνονται κυρίως στα φάρμακα ή σε επεμβατικές μεθόδους. Η πιθανότητα ότι απλές αλλαγές στη στάση ύπνου μπορούν να βοηθήσουν ως συμπληρωματικό μέτρο είναι ιδιαίτερα ελκυστική, καθώς δεν απαιτεί ιατρική παρέμβαση. Αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα, ανοίγεται ένας απλός αλλά απρόσμενος δρόμος στην πρόληψη: ίσως το πώς κοιμόμαστε να είναι σχεδόν εξίσου σημαντικό με το πώς ζούμε την υπόλοιπη μέρα.